از کجا بفهمیم باتری خودرو خراب است یا دینام؟

خودرو از هزاران قطعه مختلف تشکیل شده است که با ویژگی های فراوان، دست به دست یکدیگر می دهند تا انرژی مکانیکی و الکتریکی مورد نیاز خودرو را برای حرکت کردن تامین کنند. وظیفه تامین انرژی الکتریکی یک خودرو بر عهده دینام و باتری آن می باشد که به صورت دائم درحال کار بوده اند تا برق موردنیاز تمامی اجزای خودرو را فراهم کنند. امروزه شرایط و دلایل گوناگونی بر کارایی و عملکرد سیستم های برقی خودرو تاثیرگذار هستند که این شرایط می توانند گاهی به ضرر خودرو باشند. این ضرر شامل خرابی باتری، دینام و از کار افتادگی سیستم های برقی خودرو می باشد. از کار افتادن سیستم های برقی و متوقف شدن عملیات برق رسانی در خودرو، بر روی تمام تجهیزات و اجزای خودرو تاثیر می گذارد در نتیجه اگر تامین برق به درستی شکل نگیرد به صورت کلی عملکرد خودرو زیر سوال می رود. در این مقاله قصد داریم تا بفهمیم که از چه راه هایی می توان خرابی باتری یا دینام را تشخیص داد و اینکه هنگام خرابی هر یک از این اجزا چه کارهایی باید انجام داد.

‌دینام؛ تامین کننده برق خودرو

هدف اصلی کارکرد دینام، تولید جریان مستقیم یا DC و تولید برق مورد نیاز خودرو است. دینام با دریافت انرژی مکانیکی و تبدیل آن به انرژی الکتریکی برق مورد نیاز خودرو را تامین می کند که این برق در باتری خودرو ذخیره می شود. به دلیل نیاز دائم خودرو به برق، فعالیت دینام هیچوقت متوقف نمی شود بنابراین اگر دینام خودرو کار نکند برق مورد نیاز خودرو تامین نمی شود. قبل از اینکه به سراغ علائم و نشانه های خرابی دینام برویم بهتر است تا ببینیم دینام از چه اجزای تشکیل شده است.

• روتور یا سیم پیچ میدان

روتور بخش چرخان دینام است که با سیم پیچی های میدانی و اصلی خود وظیفه دارد تا میدان مغناطیسی ایجاد کند. معمولا روتور با جریان مستقیم برق تحریک می شود که این جریان از طریق ذغال دینام به روتور می رسد. اگر سیم پیچی های روتور قطع شود یا با بدنه اتصال پیدا کند، عملیات شارژدهی متوقف می شود.

• استاتور یا بالشتک دینام

استاتور که با نام بالشتک دینام هم شناخته می شود یکی از اجزای ثابت دینام است. وظیفه این قطعه تولید برق سه فاز AC یا غیر مستقیم است که متناسب با فعالیت روتور شکل می گیرد. برق AC تولید شده توسط این قطعه به پل دیود فرستاده می شود تا پل دیود آن را به جریان مستقیم یا DC تبدیل کند. اگر فاز های استاتور به صورت متقارن عملیات تولید برق را انجام ندهند، دینام ضعیف شارژ می کند یا نوسانات ولتاژ بالایی خواهد داشت.

• پل دیود یا رکتیفایر

پل دیود از ۶ دیود ( ۳ مثبت ۳ منفی) تشکیل شده است که وظیفه دارد برق AC یا غیر مستقیم را از استاتور دریافت کرده و به جریان DC یا مستقیم تبدیل کند. همچنین پل دیود نمی گذارد که جریان برق از باتری به دینام برگردد به همین سبب خرابی این قطعه می تواند یکی از تاثیرگذار ترین دلایل برای تخلیه باتری در خاموشی باشد. از دیگر نشانه های خرابی این قطعه مواج شدن جریان غیر مستقیم برق و نیم سوز شدن چراغ های خودرو می باشد.

• رگولاتور ولتاژ یا آفتامات

یکی از مهم ترین قطعات دینام آفتامات است چرا که وظیفه دارد تا ولتاژ و آمپراژ خروجی را هنگام شارژ کردن، کنترل کند. به دلیل اینکه جریان وارد شده به روتور توسط آفتامات تنظیم می شود، کارایی و عملکرد این قطعه تقریبا با ذغال دینام در یک مسیر شکل گرفته است. همانطور که گفتیم مقدار شارژ خروجی از دینام توسط آفتامات کنترل می شود، بنابراین اگر آفتامات به اندازه کافی این مقدار را کنترل نکند ممکن است که از حد استاندارد خود بیشتر شود و در نتیجه دینام با شارژ کردن بیش از حد باعث آسیب دیدن کامپیوتر (ECU) خودرو شود. در نقطه مقابل اگر مقدار شارژ به اندازه کافی نرسد که آفتامات آن را کنترل کند، باتری ممکن است به خواب برود چرا که میزان شارژ مورد نیاز را دریافت نکرده است.

• ذغال دینام

ذغال دینام فعالیتی مشابه به آفتامات دارد. یعنی به عنوان پلی میان استاتور و روتور، جریان برق را به میدان مغناطیسی روتور می رساند. ذغال دینام یکی از قطعات فرسایشی بوده که طی گذشت زمان ممکن است با فرسایش و استفاده طولانی مدت، طول آن کمتر شود. بنابراین اگر طول ذغال به کمتر از ۵ میلی متر رسد باید تعویض شود. اگر نوسانات در شارژ کردن دینام بالا است و این فرآیند با قطع و وصلی فراوان انجام می شود، می توان یکی از دلایلش را خرابی ذغال دینام دانست.

• کالکتور یا اسلیپ رینگ

کالکتور یا اسلیپ رینگ به حلقه های مسی گفته می شود که با اتصال به ذغال دینام، جریان برق را وارد میدان مغناطیسی روتور می کند. اگر دینام ذغال بی کیفیتی داشته باشد یا این حلقه ها در اتصال با ذغال، در معرض جرقه قرار گیرند، دارای خوردگی و خرابی می شوند. خرابی یا قطع شدن اتصال میان حلقه ها و ذغال، از دیگر دلایل و نشانه های شارژ نکردن دینام است.

پولی دینام

• بدنه و هیت سینک، بلبرینگ و پولی دینام

بدنه و هیت سینک دینام وظیفه دارند تا حرارت وارد شده به دینام را کمتر کنند تا در مقابل حرارت، دینام کم نیاورد. بلبرینگ ها با قرار گیری در جلو و عقب دینام باعث می شوند تا در دور موتور بالا، دینام تحمل بیشتری داشته باشد و اصطکاک کمتری داشته باشد. پولی دینام محل قرار گیری تسمه دینام است که وظیفه اش رساندن انرژی مکانیکی از موتور به دینام برای فرآیند تولید برق می باشد. خراب شدن هر سه این قطعات باعث می شود که دینام لرزش و دمای بالایی داشته باشد و در نهایت با افت ولتاژ، قدرت شارژ نا پایداری داشته باشد.

بلبرینگ های دینام

همانطور که متوجه شدید، کارایی و عملکرد تمامی قطعات دینام در یک مسیر بوده: تولید برق مورد نیاز خودرو. بنابراین از کار افتادن یا عملکرد نادرست آنها به افت ولتاژ و شارژ دینام منتهی می شود. بعد از بررسی قطعه به قطعه دینام نوبت تشخیص خرابی باتری یا دینام است که این موضوع علائم و نشانه های مشخصی دارد که به آن می پردازیم.

 

• استارت ضعیف

اگر هنگام روشن کردن خودرو، استارت های متعددی برای روشن کردن خودرو نیاز باشد یا فقط صدای تق تق استارت به گوش برسد، یعنی دینام به درستی برق رسانی را انجام داده است اما باتری به دلیل افت ولتاژ توانایی روشن کردن خودرو را ندارد.

• روشن نشدن خودرو بعد از خواب شبانه

اگر بعد از خاموش کردن و یک شب خواب، خودرو روشن نمی شود، یعنی باتری ظرفیت کافی برای نگه داری شارژ را ندارد که دلایل مختلفی مثل برق دزدی، سولفاته کردن قطب های باتری یا تمام شدن عمر باتری می توانند باعث این مشکل باشند.

• ضعیف بودن چراغ ها هنگام خاموشی خودرو

خودرو وقتی که روشن باشد با فعالیت موتور و دینام برق مستقیم را تولید می کند که خودرو از این برق مستقیم بهره می برد. اما اگر در زمان خاموش بودن بخواهیم از تجهیزات برقی خودرو استفاده کنیم، برق مورد نیاز این تجهیزات از باتری دریافت می شود. اگر به هنگام خاموش بودن خودرو، چراغ ها نور ضعیفی داشته باشند یعنی که باتری افت ولتاژ و شارژ داشته است اما اگر این اتفاق در زمان روشن بودن خودرو رخ دهد یعنی دینام خراب شده و توانایی برق رسانی در لحظه را ندارد.

• ولتاژ نامناسب در زمان روشن بودن خودرو

به صورت عادی وقتی خودرو روشن باشد، دینام باید بین ۱۲ تا ۱۴ ولت قدرت شارژدهی داشته باشد. در زمان خاموشی هم، باتری اگر شارژ کافی نگه داشته است باید با این مقدار ولتاژ شارژ داشته باشد. اگر در زمان خاموشی باتری بالای ۱۲ ولت شارژ داشته باشد و در زمان روشن بودن میزان ولتاژ به زیر ۱۲ برسد یعنی باتری سالم است و دینام به اندازه کافی شارژ نمی کند.

• تخلیه و دشارژ مداوم باتری

تخلیه شارژ باتری می تواند دلایل متفاوتی داشته باشد اما اگر حتی با داشتن باتری نو، این باتری هم به سرعت تخلیه می شود یعنی که دینام به صورت کامل فرآیند شارژ را انجام نمی دهد. از دلایل دیگر تخلیه باتری می توان به برق دزدی و استفاده بیش از حد تجهیزات برقی خودرو هم اشاره کرد اما برای اطلاع یافتن از دلیل اصلی این موضوع بهترین کار مراجعه به یک متخصص برق خودرو و تست دینام، باتری و سیستم های برقی خودرو می باشد.

 

نتیجه گیری؛ از کجا بفهمیم باتری خراب است یا دینام؟ در این زمان چه اقداماتی انجام دهیم؟

عملکرد دائم و وابسته دینام و باتری خودرو به یکدیگر باعث شده تا خرابی هر یک از این قطعات برای خودرو و رانندگان بسیار دردسرساز شود. از سوی دیگر، هر کسی اطلاعات دقیق و جامعی در رابطه با سیستم های فنی و برقی خودرو ندارد. بنابراین باید از نشانه ها و علائم خرابی باتری و دینام همیشه با خبر بود تا پیشگیری و حل کردن مشکلات خرابی این قطعه ها به سهولت انجام شود. صبا باتری تهران به عنوان یکی از اصلی ترین فروشگاه ها و نمایندگان صبا باتری، با نظارت و تاییدیه رسمی این شرکت گماشته شده تا در تهران فعالیت خود را، برای ارائه محصولات صبا باتری، نمایندگی صبا باتری ، نصب و ارسال رایگان و …. انجام دهد. در زمان خرابی باتری یا دینام بهترین کار مراجعه به متخصصین برق خودرو و دریافت مشاوره فنی درباره خرابی و تعمیر دینام خودرو  این دو قطعه بسیار مهم می باشد. شما می توانید با شماره گیری ۶۶۵۵۲۵۹۲-۰۲۱ با کارشناسان و متخصصین صبا باتری به صورت مستقیم در ارتباط باشید تا از دانش فنی و تخصصی آنها برای خرابی باتری و دینام خودروی خود استفاده کنید.